Vrijdag 15 maart, Den Haag, Malieveld. Duizenden leraren laten het maar weer eens weten. Die werkdruk moet nu toch écht omlaag. En gelijk hebben ze! Alleen ben je voor de oplossing in Den Haag aan het verkeerde adres!

Het onderwijs vormgeven moet je aan leraren overlaten. En dat geldt ook voor het oplossen van problemen. Daarvoor moet je niet gaan kijken naar mensen die er minder van weten dan jij!

Politiek

Je moet een beetje snappen hoe politiek werkt. Als je de helft levert van wat er gevraagd wordt, is je ministerschap geslaagd. Een zak geld, enkele maatregelen, flink wat loon erbij. Arie Slob kan nu al tevreden zijn. Het onderwijs zelf is aan zet. Politiek gezien heeft ie nog gelijk ook! Meer dan een paar miljoen hoef je echt niet te verwachten.

Ook een beetje raar, vind je niet? Eerst alle sores van hogerhand over je heen krijgen. Daarna weer van diezelfde hogerhand afhankelijk worden voor de oplossing. Ik zeg, niet doen. Neem het heft in eigen hand.

Wat, hoe, wanneer

Neem nou de werkdruk in het onderwijs. Dat hebben ze onderzocht. En wat denk je? Zeg aan leraren wat ze moeten doen, hoe en wanneer. En doe dat lange tijd achter elkaar. In no-time zitten er honderden thuis met een burn-out. Wat zeg ik, duizenden. Aldus geschiede.

Bordjes gemist

Ik keek op het journaal naar het Malieveld. Ik las de bordjes in handen van leraren. Gelijk hadden ze over die werkdruk en dat werkplezier.
Alleen heb ik deze bordjes niet gezien; ik wil mijn loopbaan vormgeven. Ik wil NEE leren zeggen. Ik wil mijn grenzen aangeven, nee, ze leren kennen. Ik ben bekwaam; laat me mijn talenten weer inzetten. Of, ik ben de partner van ouders en ik wil met ze práten

De lerarencoach helpt leraren de werkdruk te verlagen zodat ze weer met plezier voor de klas kunnen staan. Wat niet op de bordjes stond, kun je leren…bij de lerarencoach.

In het onderwijs is veel aandacht voor werkdruk. Er worden allerlei maatregelen genomen. Bijvoorbeeld in de vorm van een extra onderwijsassistent. Soms worden leerkrachten vrij geroosterd om administratie te doen voor henzelf of voor collega’s (doen ze op de school waar ik werk). En er wordt superveel gepraat. Studiedagen belegd om het lek boven water te krijgen. Dat lukt op sommige plekken redelijk goed, op andere plekken niet.

In mijn beleving slaan we een belangrijke oorzaak van werkdruk over, namelijk jezelf. Ja, ik weet dat dit raar klinkt. Zo van, ‘er is van alles bij leraren over de schutting gegooid, maar dat we last van werkdruk hebben ligt aan ons’.

Ja, werkdruk ligt aan jezelf…voor een deel dan…

Of je wordt nu boos en stopt met lezen, of je leest door omdat je benieuwd bent naar de onderbouwing van deze boude uitspraak.

Kijk naar jezelf
Ik help veel leerkrachten door hen anders naar hun werk te laten kijken. De meeste gestreste leraren zeggen te vaak ‘ja’ (of kunnen geen ‘nee’ zeggen). Veel gestreste leraren kennen hun eigen grenzen niet, laat staan bewaken.

Oh, er is nog een dingetje dat ook niet echt helpt bij grenzen stellen: het lerarenprofiel. Leraren zijn sociaal dieren. Klaar staan voor anderen zit in je DNA. Tot je erbij neervalt.

Goed nieuws
Er is trouwens ook goed nieuws, heel goed nieuws. Want een leraar aan zichzelf moeten werken om een deel van de werkdruk op te lossen, hoef je niet op anderen te wachten.

Dan komen veranderingen van onderaf. En geven leraren zelf aan wanneer het genoeg is of wat nog kan.  Schoolleiders en besturen hoeven dan niet meer zelf te vissen naar oplossingen tegen werkdruk, maar horen die gewoon van hun mensen.

Tot slot 
En dan nu het laatste. Ik kan je helpen! Dat dacht je natuurlijk al. Anders zou ik niet zo’n ophef maken.

Kom maar eens paar keer bij mij op de stoel zitten. Je leest het goed, een paar keer maar.

Je doet eerst een DISC test. Daarna ga ik 1, 2 of 3 keer met je in gesprek. Binnen een maand kan je leven als leraar anders zijn, beter, minder werkdruk. En kun jij weer met plezier voor de klas staan.

Aantrekkelijk he?

De gemiddelde Nederlander zal, als de basisschool ter sprake komt, direct denken aan weinig verdienen en hard werken. De gemiddelde leerkracht misschien inmiddels ook. Voor de oplossing kijken we in willekeurige volgorde vooral naar de minister, het schoolbestuur en de schoolleiding. En volgens mij doen we onszelf daarmee te kort.

Wie o wie valt uit?

Je kent het wel; twee leerkrachten delen een groep. De ene gaat iedere dag fluitend naar school, de ander komt met een burn-out thuis te zitten. Wijzen naar je leidinggevende of de bestuurders dat de werkdruk omlaag moet, is een deel van de oplossing. Bovendien maakt het je afhankelijk. Het is veel aantrekkelijker dat terwijl je wacht op wat anderen aan jouw situatie gaan doen, je zelf alvast een stevig begin maakt die te verbeteren.

Meerdere oorzaken…meerdere oplossingen

Werkdruk kent veel oorzaken. Ik noem er een paar die ik regelmatig tijdens coachgesprekken hoor.
Ik heb te veel te doen in te weinig tijd. Werk doen waar ik het nut niet van inziet. Weinig te zeggen hebben over wat ik do

e en vooral hoe (en dat terwijl ik er toch voor geleerd heb). Het gevoel hebben dat het nooit goed genoeg is en ook nooit af. Alles wat ik of een kind in mijn klas doet of zegt, ergens moeten noteren. Mijn lesprogramma is zo vol dat ik me soms een slavendrijver voel. Na een dag lesgeven heb ik gewoon de energie niet meer voor wéér een vergadering. Sommige ouders denken dat hun kind een soort ‘status aparte’ heeft. Toen passend onderwijs zijn intrede deed, ben ik pas echt afgehaakt. Iedereen weet het, maar ik moet het uitvoeren.

Veel van het werk moet anders georganiseerd worden. Daar moet bijvoorbeeld je directeur mee aan de slag, misschien wel op aangeven van jou. Een belangrijke oplossing waar je niet veel over hoort, zit gewoon in jezelf. Laat me je uitleggen.

In je kracht

Hoewel we oorzaken van onze problemen vaak buiten onszelf zoeken, zit er ongelofelijk veel kracht in oplossingen die uit jezelf komen. Daarvan krijg je energie. Het geeft hoop. Het maakt je minder afhankelijk van die externe factoren. Je komt los van je negatieve gevoel, het cynisme laat je achter je en je neemt de touwtjes weer zelf in handen. Dat is ‘in je kracht’ staan. En oplossingen waar je zelf mee komt passen als de schoen van Assepoester. Ze sluiten aan en zijn haalbaar. Je moet wel eerst leren ‘omdenken’, anders naar je situatie leren kijken.

Omdenken

We hebben vaak niet door dat we dingen volgens een vast patroon uitvoeren, aanpakken en beleven. Patronen die in de loop van je leven zijn ontstaan door je karakter, je waarden, je opvoeding en wat je hebt meegemaakt. Ze worden versterkt door bepaalde overtuigingen, dingen die voor jou waarheid zijn. Door inzicht in deze fenomenen kun je gaan veranderen. Dat is omdenken. In je eentje is dat lastig. Je hebt een goede coach nodig die je begeleidt in dit proces van omdenken.

Feest

Het is altijd een feest als leerkrachten deze inzichten krijgen. Als het coachtraject waarin ik ze begeleid ineens een ontdekkingstocht wordt. Als leerkrachten die vast dreigden te lopen stappen zetten en beslissingen over zichzelf nemen. Het zijn belangrijke stappen in de aanpak van werkdruk. Je staat met meer plezier voor de klas. En je weet het: “Van gelukkige leraren, leren kinderen het meest”.

Schoolleiders aan zet

Er zijn al veel initiatieven die schoolleiders nemen om de werkdruk op hun school aan te pakken. Nog niet overal, maar het onderwijs is echt in beweging aan het komen. Daar gaat mijn volgende blog over. Je ziet ‘m volgende week hier op Linkedin.